Aileler, dikkatli olun! Çocuklarınızda göz ardı edilmemesi gereken 12 davranış belirlendi. Türkiye, son dönemde yaşanan okul saldırılarının etkisiyle sarsılmış durumda. Şanlıurfa’daki silahlı saldırının ardından, Kahramanmaraş’ta bir 8. sınıf öğrencisinin gerçekleştirdiği saldırıda 10 kişi hayatını kaybetti. Peş peşe gelen bu trajediler, yetkililerin sorumluluk alıp istifa etmemesiyle birlikte tepkilere yol açarken, çocukların bu tür davranışlara yönelme nedenleri de tartışma konusu olmaya devam ediyor. Şiddet içerikli medya, savaş temalı oyunlar ve sosyal medya platformlarının etkileri, uzmanlar tarafından dile getiriliyor.
Hangi Davranışlar Tehlike İşareti?
Uzman psikologlar ve sosyologlar, ailelerin çocuklarını gözlemlemeleri gerektiğini vurguluyor. Prof. Dr. Yelkin Diker Coşkun ve Doç. Dr. Elif Ulu, ailelerin çocuklarına şu 12 soruyu sorması gerektiğini ifade ediyor. Bu sorulardan herhangi birine “evet” yanıtı verilmesi durumunda, derhal bir uzmana danışılması öneriliyor. İşte ailelerin kendilerine sorması gereken 12 sorudan oluşan liste:
1. Çocuğunuz daha önce benimsediği dürüstlük, empati gibi değerleri son zamanlarda reddediyor mu?
2. Çocuğunuz içe kapanma belirtileri gösteriyor mu? Öfke kontrolü sorunları var mı ya da kendine zarar verme isteği taşıyor mu?
3. Akran ilişkilerini sizinle paylaşıyor mu? Sosyal iletişimi yeterli mi yoksa yalnızlaşıyor mu?
4. Telefon ve internet kullanımını sınırladınız mı, yoksa tamamen serbest mi? Aile olarak bu durumu ne kadar takip ediyorsunuz?
5. Son günlerde okulda şiddet veya zorbalık hakkında herhangi bir bilgilendirme aldınız mı?
6. Çocuğunuzun akran grubunda yalnızca birine aşırı bağımlılığı ya da tam tersi kimseye güvenmeme durumu var mı?
7. Çocuğunuz üzülme veya hayal kırıklığı sonrası toparlanmak için uzun süre mi bekliyor?
8. Sosyal çevresinde tamamen uzaklaşmış, arkadaşlarını aniden ve sebepsiz yere bitirmiş ya da sadece çevrimiçi etkileşimlerle mi sınırlı yaşıyor?
9. Aile içinde daha önce olmayan düzeyde yalan, gizlilik ya da manipülasyon davranışları ortaya çıktı mı?
10. Önceden başarılı olduğu alanlarda bariz bir düşüş ve dikkat dağınıklığı var mı?
11. Ölüm, intihar veya başkalarına zarar verme temalı ifadelerde, müzik veya dijital içerik tercihlerinde artış gözlemlediniz mi?
12. Evde kesici aletler, ilaçlar veya diğer potansiyel zarar verici nesnelerin gizlenmiş olduğuna dair ipuçları var mı?
Tehlike Sinyali: Özentilik
Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatri Derneği Başkanı Prof. Dr. Neslihan İnal, çocukların saldırgan davranışlarının çoğu zaman özentilik yoluyla başlamış olabileceğini belirtiyor: “Aile içinde veya sosyal çevrede saldırgan davranış sergileyen bir modelin varlığı, çocuk için büyük bir risk oluşturur. Eğer çocuğunuzda öfke problemi varsa ve kendine veya başkalarına zarar verme riski taşıyorsa, bu bir uyarı işareti olarak görülmelidir.” Duygusal düzeyde öfkesini kontrol edemeyen bazı çocuklar, davranışsal veya duygusuz bir şekilde saldırganlık gösterebilir. Bu durum, zorlu yaşam koşulları veya dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi sorunlarla bağlantılı olabilir. Öfkenin yönetilememesi durumunda ise profesyonel destek alınması önemlidir. Prof. Dr. Neslihan İnal, çocukların saldırganlık gelişiminde çevresel faktörlerin etkisini vurgulamaktadır.
